مهم: هک وبلاگ من با این مسئله مربوط نیست. با این حال اصلا قضیه را دست‌کم نگیرید. بعد از خواندن پست یک ثانیه هم صبر نکنید. هیچ‌کس از چند دقیقه بعد شما خبر ندارد.

• همین الان آپدیت کنید! همین الان!
  همه شواهد حاکی از آن است که تنها راه خلاصی از دست این حملات ارتقای وردپرس‌تان به آخرین نسخه است. اصولا در هر نسخه کلی به امنیت وردپرس افزوده می‌شود. حتما وردپرس خود را از سایت وردپرس به نسخه 2.8.4 ارتقا دهید.

اگر برای شما سوال است که چطور متوجه شوید وردپرس‌تان از چه ورژنی استفاده می‌کند ساده‌ترین راه این است که به پیش‌خوان بروید و در پایین‌ترین قسمت به دنبال ورژن آن بگردید. مثلا برای من نوشته شده است: “نگارش 2.8.4″

اگر چنین چیزی را پیدا نکردید یعنی وردپرس شما خیلی قدیمی‌تر از این حرف‌هاست. بروید جلوی کولر بنشینید و نماز شکر به جای آورید که مشکلی تاکنون نداشته‌اید. اگر چنین چیزی را پیدا کردید که مثلا نوشته شده است 2.7.1 آنگاه کار برای هکرها کمی سخت‌تر است اما از آنجایی که باز هم فکر می‌کنم وبلاگ‌تان ارزش آن را داشته باشد که کمی زحمت به خودتان بدهید باز هم توصیه می‌کنم به ( حداقل ) 2.8.4 ارتقا دهید.

برای ارتقا می‌توانید از آپگرید اتوماتیک استفاده کنید. اما به نظر من بد نیست ریسک نکنید و این بار را دستی ارتقا دهید. البته این حرفم مثل بقیه ‌حرف‌هایم نیست که بی‌دلیل باشد :)
در ارتقای دستی بیشتر متوجه فایل‌های مهم روی سرورتان می‌شوید و اگر فایل مشکوکی دیدید سریعا می‌توانید دست به کار شوید و برای شناسایی و حتی نابودی آن اقدام کنید.
در ثانی مشاهده شده است که تعدادی از کاربران بعد از ارتقای اتوماتیک با مشکل مواجه شده‌اند. من حدس می‌زنم اشکال مربوط به افزونه‌ای خاص و مشخصا افزونه پادپرس بوده باشد ( چنین افزونه‌ای روی سیستم خود دارید؟ ) برای همین است که می‌گویم دستی آپدیت کنید. این بار دستمال نبندید به سری که درد نمی‌کند!

• آیا با این کار از نظر امنیتی دیگر مشکل نخواهم داشت؟
  ابدا. هکرها روز به روز قدرتمند‌تر و ***  می‌شوند. به شدت باید مراقب وبلاگ خود باشید. برای همین در اولین قدم توصیه می‌کنم پست «مت بزرگ» با عنوان How to Keep WordPress Secure را از دست ندهید.

برای امنیت وردپرس‌تان از افزونه استفاده می‌کنید؟ کار خوبی می‌کنید! اما فراموش نکنید این برای زمان آرامش است. به شدت به دنبال راهکارهای امنیتی باید بود. البته نیازی به ترس هم نیست. تمام این کارها برای محکم‌کاری است وگرنه شما یک وردپرس امن ( 2.8.4 ) در اختیار دارید. اما باز هم توصیه می‌کنم توصیه‌های امنیتی بسیار ساده‌ای که وجود دارد را انجام دهید. بعضی از آنها فقط چند ثانیه وقت شما را می‌گیرد!
یک مورد ساده این است که از پسورد‌های جدید و قدرتمند استفاده کنید. سوالات و درخواست‌ها در این مورد زیاد است و من حتما باید برای این مورد یک پست تقدیم شما کنم ولی اصول کار بسیار ساده است. سعی کنید حتما از پسوردهای جدیدی برای دیتابیس‌ها، FTP و وبلاگ و کلا جاهای مهم استفاده کنید. به روز کردن پسورد امری ساده اما ضروری است. این را همیشه به یاد داشته باشید.

از آنجایی که نمی‌خواهم ابدا مشکلی برای شما پیش بیاید در آخر توصیه می‌کنم یک بک‌آپ از وبلاگتان بگیرید. هم به صورت خروجی از وردپرس و هم به صورت بک‌آپ از دیتابیس و کل سرور. این جوری دیگر راحت راحت خواهیم بود و اگر شب خوابیدم و صبح وبلاگم هک شده بود مشکلی نخواهیم داشت :)

• از کجا بفهمیم وبلاگ‌مان زیر آتش حملات است؟
  یک سر نخ مهم برای فهمیدن این موضوع اضافه شدن یوزر و ادمین است که به دو صورت اتفاق می‌افتد. اول اینکه یوزرهای اضافه درست شده باشد ( مانند عکس زیر ) که به راحتی از بخش کاربران قابل ردیابی است. هم‌اکنون وبلاگ من سه مدیر دارد که همه را هم خودم مدیر کردم ( دو مدیر دیگر برای بررسی‌های امنیتی فنی اجازه مدیریت یافته‌اند ) پس مشکلی نیست. شما هم به همین راحتی می‌توانید از این بخش مطمئن بشوید.

یک سرنخ دیگر این است که یک ادمین مخفی درست شده باشد که چون Hidden است ممکن است از دید شما دور مانده باشد. روی هاست خودتان بگردید و اگر به back door یا اسامی ناشناخته‌ای مانند Administrator (2) برخوردید نگران شوید!

سرنخ سوم به وجود آمدن آدرسهایی است که دارای کلیدواژه‌هایی چون eval و base64_decode است. اگر چنین آدرسهایی دیدید سریعا با مدیر سرور تماس بگیرید.

• اگر وبلاگ‌مان زیر حمله بود چه کار کنیم؟
  از خدا می‌خواهم امیدم را ناامید نکند از این که وبلاگ تمامی دوستان‌مان در وبلاگستان فارسی سالم بماند. اما اگر بعد از خواندن این مقاله باز هم تنبلی کردید و بک‌آپ نگرفتید و هک شدید حق‌تان است :)

واقعا امیدوارم از دوستان کسی هک نشود اما اگر هک شدید با من تماس بگیرید. حتی با دیدن هر سرنخی با من تماس بگیرید. من سعی می‌کنم اطلاعاتم را در این زمینه به روز نگه دارم که در صورت نیاز بتوانم اطلاعات دقیق‌تری ارائه کنم.
یک ایمیل کاربردی برای این منظور هم security@wordpress.org است که در صورت هک شدن یا دیدن هر چیز مشکوکی قبل از خوردن آب به آنها اطلاع دهید. یک تیم فوق قدرتمند از کارشناسان مسائل امنیتی به شما پاسخ می‌دهند.

یک نکته بسیار مهم!
این هک روی دیتابیس صورت می‌گیرد پس ابدا در صورت بروز مشکل از بک‌آپی که از دیتابیس گرفتید استفاده نکنید. تماس بگیرید یا در صورت واجب بودن حتما از بک‌آپی استفاده کنید که به صورت خروجی از وردپرس گرفتید.

و سوال آخر: آیا وردپرس امن است؟
من به شما می‌گویم که بی‌نهایت! وردپرس یک پروژه اوپن سورس است که از دو عنصر فوق‌العاده برای امنیت بهره می‌برد. یکی کاربرانش است که از نظر فنی در سطح بسیار بالایی هستند و به شدت در زمینه امنیت و پیدا کردن مشکلات امنیتی کمک می‌کنند. بد نیست بدانید تیم‌هایی در جهان هستند که روی مشکلات امنیتی وردپرس کار می‌کنند و همواره راه‌حل‌هایی برای مشکلاتی که هکرهای خلاق به وجود می‌آورند پیدا می‌کنند. این از مزایای اوپن سورسی بودن وردپرس است.
در سویی دیگر پشت نام تیم امنیتی وردپرس، همان‌ها که ایمیل security@wordpress.org را پاسخ می دهند تیمی از غولهای دنیای امنیت شبانه‌روز کار می‌کند. فراموش هم نکنید افرادی چون مت با این که سمتی در بخش امنیت ندارد باز خودش هم یک متخصص امنیت است و در این زمینه از اطلاعات خوبی برخوردار است ( همین‌طور بقیه تیم وردپرس! )
برای همین است که عرض کردم من که فکر نمی‌کنم وردپرس.کام روزی هک شود و از این هک مشکلی برای کاربرانش به وجود آید! وبلاگنویسانی که روی وردپرس.کام می‌نویسند که از هفت دولت آزادند چون خیالشان راحت است شاید هر سال در حد یک ساعت هم وبلاگشان داون نباشد! چه برسد به مشکلات جدی مانند هک!

در پایان باز هم تاکید می‌کنم. راه‌کارهای امنیتی بسیار ساده هستند. انجام دادن آنها چند دقیقه شاید در ماه وقت شما را بگیرد. تنبلی نکنید. انجام اصول امنیتی خیلی کمتر از بازیابی یک وبلاگ ( اگر بشود باز گرداند! ) زمان می‌برد. همین الان وردپرس خود را آپدیت کنید.

پی‌نوشت: از این دست پستهای مهم حتما توصیه می‌کنم پست «چه چیزهایی باعث معلق شدن اکانت توییتری شما می‌شود؟» را از دست ندهید.

***عذرخواهی: بدیهی است هر وبلاگنویس می‌تواند از یک اصطلاح با شناخت از جامعه مخاطبین خودش استفاده کند و مطمئن باشد که مخاطبینش آنقدر در نوشته‌های او دقیق و موشکاف هستند که بتوانند منظور دقیق آن را دریابند. اما این اطمینان به شدت می‌تواند آسیب‌پذیر باشد به طوری که ناگهان با یکی از مخاطبین‌تان برخورد کنید که از یک اصطلاح در متن شما رنجیده خاطر شده است. برای همین ضمن عذرخواهی از تمام کسانی که ممکن است یکی از اصطلاحات به کار رفته را توهین به جامعه هکرها قلمداد کرده باشند از شما خواهش می‌کنم مانند من درس عبرتی گرفته و از هر اصطلاحی هر چقدر هم که مشخص باشد استفاده نکنید :)
- تشکر ویژه از دوست عزیزم زهرا را هم ضمیمه این عذرخواهی فرمائید لطفا!

1. سامسونگ
   غول دنیای لوازم خانگی و صوتی تصویری اولین برند بزرگی است که به شما معرفی می‌کنیم. سامسونگی‌ها که به شدت دنیای تکنولوژی‌های روز هستند به جای استفاده از برنامه‌های مدیریت محتوایی که بعضا بسیار گرانقیمت هستند رو به نرم‌افزاری رایگان اما بی‌نهایت قدرتمند آورده‌اند.



2. سونی
   واقعا سونی چه کم از سامسونگ دارد وقتی مانند آنها آنقدر تیزهوش هستند که وبسایت‌هایشان را با ابزاری بسیار محبوب چون وردپرس اداره کنند؟



3. پلی‌استیشن
   سونی آنقدر از نحوه کار وردپرس راضی بود که وبلاگ کنسول بازی بی‌نهایت محبوب خود را هم با وردپرس نگه‌داری می‌کند. پلی‌استیشن دستگاهی برای بازی است که با رقبای بزرگی چون Xbox محصول مایکروسافت در نبردی برای عظیم است و تا به امروز از این نبرد به نسبت پیروز خارج شده است.



4. جنرال الکتریک
   اما شاید از سونی و سامسونگ بزرگ‌تر بتوان به جنرال الکتریک اشاره کرد که با تحت تسلط داشتن شرکت‌های بزرگی که تعدادشان از شماره فزون است توانسته‌اند به غول صنایع الکتریکی جهان بدل شود.



5. فورد
   اگر فکر می‌کنید جنرال الکتریک تنها شرکت بزرگ آمریکایی است که از وردپرس استفاده می‌کند سخت در اشتباهید. فورد، این غول خودروسازی جهان، اخبار مربوط به خودرو‌های خیره‌کننده خود را همچون موستانگ و GT در وبلاگی منتشر می‌کند که با وردپرس مدیریت می‌شود.



6. CNN
   نگاهی کوچک به دنیای رسانه‌های پرمخاطب جهان ما را متوجه هیولایی چون CNN می‌کند که اخبار بسیار پرطرفدار خود را از طریق اینترنت هم منتشر می‌کند. آن هم توسط وبلاگی با مدیریت وردپرس.



7. نیویورک تایمز
   اما رقیب بزرگی چون نیویورک تایمز که برای همه خط و نشان می‌کشد هم وبلاگی دارد که به خاطر پوشش یک سری اخبار بسیار مورد توجه از بازدیدی چشمگیر برخوردار است. این وبلاگ با وردپرس مدیریت می‌شود.



8. People
   هر چقدر سی‌ان‌ان و نیویورک تایمز خشک و رسمی هستند پیپل عامه‌پسند است. آن هم به خاطر پوشش اخبار ستاره‌های دنیای غرب که همواره مورد اقبال مخاطبتان بوده‌اند. مجله پیپل هم احتیاج به سکوی برای انتشار محتوای خود دارد که … :)



9. وال استریت ژورنال
   در آخر هم به وال استریت ژورنال می‌رسیم. منبعی که بی‌شک مکان مناسبی است برای پیگیری اخبار پیرامون این غول دنیای اقتصادی دنیا



10. وبلاگ دیگ
    اما این روزها سایت‌های سوشیال‌بوکمارک به شدت در حال رقابت با رسانه‌های کلاسیک هستند. در ارائه اخبار غول‌هایی مانند دیگ هستند که این روزها از محبوبیتی بی‌اندازه برخوردارند. وبلاگ دیگ به ارائه اخبار مربوط به سرویس دیگ، با برنامه‌ای می‌کند که مانند خود دیگ از محبوبیتی رشک‌برانگیز برخوردار است.



11. یاهو
    حالا که به دنیای IT وارد شدیم بهتر است از یکی از پربازدید‌ترین سایت‌های این سالها یعنی یاهو هم یادی کنیم. یاهو در بسیاری از وبلاگ‌های خودش از وردپرس استفاده می‌کند که این فقط یکی از آنهاست.



12. فلیکر
    یکی از سرویسهایی که تحت قیمومیت یاهو است و تقریبا محبوب‌ترین سرویس یاهو است پادشاه دنیای عکس فلیکر است. وبلاگ این ابرسرویس هم توسط وردپرس نگه‌داری می‌شود.



13. رک اسپیس
    حتما تبلیغات رک‌اسپیس را در وبلاگ‌های مشهور IT دیده‌اید. این روزها رک‌اسپس با تبلیغات بی‌نهایت زیاد خود میان کاربران بسیار شناخته شده و در حال رسیدن به قله‌های هاستینگ دنیاست.



14. سی‌پنل
    اما اکثر کسانی که از وردپرس استفاده می‌کنند آن‌را بر روی هاست‌هایی قدرت گرفته از cPanel نصب می‌کنند. حال ببینید که خود سی‌پنلی‌ها هم وبلاگشان را با وردپرس برپا کرده‌اند. سی‌پنل با برآورده کردن امکانات فوق‌العاده جانی دوباره به سرورهای لینوکسی داد و هم‌اکنون طرفداران بیشماری در سرتاسر جهان دارد. سی‌پنل بی‌شک دنیای زیباتری برای وب‌مسترها ساخته است.



15. Cnet
    سی‌نت خودش خیلی بزرگ است و این روزها به یک منبع خبری فوق‌العاده عظیم در دنیای نت مبدل شده است. در حقیقت اگر خبری توسط Cnet منتشر بشود مسلما در سرتاسر جهان می‌پیچد. یا اگر چیزی برای دانلود توسط Download.Cnet ارائه بشود به تعداد فوق‌العاده زیادی دانلود می‌شود. این است که این روزها یکی از بزرگ‌ترین مراجع دانلود قانونی جهان را دانلود سی‌نت می‌دانند.



16. Mozilla
    وقتی شما یک نر‌م‌افزار اوپن سورس محبوب می‌نویسید چه کار می‌کنید برای مدیریت وبلاگ‌تان؟ مشخص است. از یک نرم‌افزار اوپن‌سورس محبوب استفاده می‌کنید. تیمی که مرورگر فوق‌العاده محبوب فایرفاکس را می‌نویسند ( خود من هم از فایرفاکس استفاده می‌کنم ) ترجیح دادند از وردپرس استفاده کنند و خیالشان از هر جهت راحت باشد.
    



17. Ebay
    بزرگترین حراجی دنیا که توسط یک ایرانی‌الاصل فرانسوی پایه‌گذاری شد … همین فکر کنم برای نشان دادن بزرگی ebay کافی است :)



18. GigaOM
    زمانی مت مولنوگ بزرگ از گیگا به عنوان یکی از محبوب‌ترین وبلاگ‌هایش نام برد. آن زمان گیگا به قدری محبوب بود که خیلی‌ها باور نمی‌کردند این وبلاگ روی یک سرویس مجانی بنا شده باشد. از میان لیست بالا گیگا او ام تنها گزینه است که بر روی وردپرس.کام ( سرویس رایگان وردپرس ) مدیریت می‌شود و از خدمات ویژه وردپرس.کام برای انتشار محتوای بسیار پرطرفدار خود استفاده می‌کند.

در وردپرس.کام به راحتی یک وبلاگ بسازید. شاید فهمیدید چه چیز بزرگی را از دست داده‌اید.

توصیه می‌کنم اگر به مباحث مربوط به وردپرس علاقه‌مند هستید نگاهی هم به دسته وردپرس این وبلاگ بیاندازید.

در این پست سعی می‌کنم با ارائه یک سری آمار و ارقام خیره کننده حجم استقبال از این سرویسها را نشان بدهم. این هم راهی دیگر است برای آشنا کردن مخاطبان. حتی اگر تمام این اطلاعات را من به دست نیاورده باشم :)

• گوگل

این روزها گوگل را به عنوان محبوب‌ترین سرویس جستجوی اینترنتی می‌شناسند اما آمار دقیقی از بزرگی این موتور جستجو در دست نبود. اما …

گوگل حدودا یک هزار میلیارد آدرس اینترنتی را فهرست‌بندی کرده است که به موقع در اختیار شما قرار بدهد.
روزانه دو میلیارد جستجو در گوگل انجام می‌شود
وقتی شما دکمه I’m Feeling Lucky را فشار می‌دهید در حقیقت یک صفحه حاوی تبلیغات گوگل را نمی‌بینید.  این کار سالانه 110 میلیارد تومان به گوگل ضرر می‌زند!
در دسامبر 2008 تعداد کارمندان گوگل به 24400 نفر رسید.
هر ماه به طور میانگین 68 میلیون نفر در گوگل جستجو می‌کنند.
اگر شما Robert Scoble ( پرطرفدارترین کاربر سرویسهای وب دویی ) را در گوگل جستجو کنید یک میلیون و صد و سی هزار نتیجه می‌دهد. اگر فتحی را جستجو کنید چهار میلیون و پانصد و هشتادهزار نتیجه!! خودتان قضاوت کنید :)))

یک فتحی در جیمیل / جیتاک Yek.Fathi {@} Gmail.com

• ویکی‌پدیا

درباره ویکیپدیا به زودی بیشتر حرف می‌زنیم اما همین قدر بدانید که ویکیپدیا محبوبترین دانشنامه جهانی است.

تعداد مقالات انگلیسی ویکیپدیا 2,695,205 است. در مقابل فقط 53 هزار مقاله فارسی در ویکیپدیا وجود دارد.
سال پیش 684 میلیون نفر از ویکیپدیا برای پیدا کردن اطلاعات استفاده کرده‌اند.
کسانی که در نوشتن مقالات ویکی مشارکت فعال دارند می‌گویند ویکی‌نویس. سال پیش هفتاد و پنج هزار ویکی‌نویس در ویکی‌پدیا فعالیت داشتند.
کلا اگر مقالات همه زبان‌ها را جمع کنیم 10 میلیون مقاله در این سایت وجود دارد!!
این یعنی 10 میلیون صفحه به 260 زبان دنیا.

حساب کاربری رسمی ( غیرفعال ) من در ویکیپدیا

• یوتیوب

مشهورترین سرویس ویدیویی جهان اسم خیلی بزرگی است. یک نگاه به آمار شاید بتواند عظمت یوتیوب را به شما نشان بدهد.

در ماه مارچ 2008 اعلام شد که در یوتیوب 70 میلیون ویدیو وجود دارد.
این ویدئوها توسط 200 هزار نفر از کاربران این سایت بر روی این سرور آپلود شده است.
آمارهای جدید باید بیشتر از این عدد باشد اما آماری که از سال 2006 است می‌گوید روزانه صد میلیون بار ویدئوهای این سایت دیده می‌شود!
گوگل این سرویس را یک هزار و ششصد و پنجاه میلیارد تومان در سال 2006 خرید.
شاید جالب باشد بدانید روزی یک میلیارد تومان خرج پهنای باند این سرویس می‌شود!!

اما بگذارید یک خورده آمار زیادی حیرت‌انگیز بدهم.

در هر دقیقه 13 ساعت ویدئو به این سرویس اضافه میشود. زیاد است؟ خوب فرض می‌کنیم هیچ چیزی اضافه نشود. شما هم بدون معطلی به خاطر سرعت پایین بتوانید ویدئو ها را ببینید. باز هم بیشتر 412 سال وقت نیاز دارید که کل ویدئوهای این سرویس را ببینید :))
شاید جذاب‌ترین عددی که برای خودم هم تازگی داشت این بود که بیشترین ویدئویی که در این سرویس دیده شده است کدام ویدئو بوده است. ویدئویی که 112 میلیون و 558 هزار و 840 بار دیده شده و 351676 کامنت گرفته است و 297224 نفر به آن امتیاز داده اند … Avril Lavigne – Girlfriend

یک فتحی در یوتیوب

• توییتر

درباره توییتر زیاد با هم صحبت کرده‌ایم. می توانید معرفی توییتر را در اینجا بخوانید. این سرویس که به عنوان مشهورترین سرویس میکروبلاگینگ شناخته می‌شود چند روز قبل جایزه کرانچیز 2008 را از آن موسسان خود نمود.

هر چند تک‌کرانچ می‌گوید که روزانه سه میلیون توییت در این سرویس زده می‌شود اما به دست آوردن آمار تعداد توییتها کمی‌مشکل است.
بر اساس شمارنده تعداد پیام‌های توییتری یعنی گیگاتوییت در لحظه نگارش یک میلیارد و صد و شانزده توییت در این سایت زده شده است که لحظه به لحظه هم بالاتر می‌رود.
پرفالورترین ( یعنی کسی که بیش از همه در توییتر نوشته‌هایش را می‌خوانند ) باراک اوباماست که 165,414 دنبالش می‌کنند.
پرطرفدارترین کاربر حرفه ای فعال هم کوین رز است با 86,078 فالور

یک فتحی در توییتر

• دیگ

کمی هم از مشهورترین سرویس سوشیال بوکمارکینگ بگوییم. سر دم دار این دسته، دیگ.

این سرویس 236 میلیون بازدید کننده سالیانه دارد.
دیگ یک کاربر فوق‌العاده هم دارد که عنوان بهترین بوکمارکر جهان را مال خود کرده است. MrBabyMan تا به حال 124340 لینکش در دیگ داغ شده است!!
شاید جالب باشد بدانید 100 کاربر اول دیگ 56 درصد از محتوای صفحه اول آن را تولید می‌کنند ( یعنی 56 درصد از لینکهایی که داغ می‌شوند را حتما یکی از 100 کاربر اول سایت می‌دهند.
خبرگان وبلاگستان حدس می‌زنند که یک لینک دیگ که با امتیاز بالا ( مثلا 2000 ) به صفحه اول می‌رسد چه بازدیدی را برای مقصد ارسال می‌کند. با این وضعیت حساب کنید این لینک که داغترین لینک سرویسهای  سوشیال بوکمارکینگ جهانی است ( 36948 دیگ ) چقدر بازدید برای CNN فرستاده است.

یک فتحی در دیگ

• فیسبوک

شبکه اجتماعی فیس بوک توانست عنوان بهترین سرویس اینترنتی امسال را مال خود کند { ببینید } که البته با آمارهای خیره‌کننده این سرویس بعید هم نبود.

این سرویس 150 میلیون کاربر فعال دارد
که در 170 کشور جهان زندگی می‌کنند
و با 35 زبان مختلف دنیا در فیس‌بوک تکلم می‌کنند.
این 150 میلیون کاربر به طور میانگین هر کدام 100 دوست دارند ( که می‌توانند بوسیله یک اپلیکشن با قربانی کردن 10 دوست یک همبرگر به دست بیاورند )
صحبت از اپلیکیشن ( ابزارهای تکمیلی ) شد پس باید عرض کنم که در این سایت 52 هزار اپلیکیشن اضافه شده است.
هر روز 140 اپلیکیشن به فیسبوک اضافه می‌شود
و این یعنی 140 ابزار جدید فقط در یک روز.
دو آمار حیرت‌انگیز هم به شما بدهم. هر ماه 700 میلیون عکس جدید در فیس‌بوک افزوده می‌شود. دلم‌ نمی‌خواهم فکر کنم این سایت هم‌اکنون میزبانی چند میلیارد عکس‌ را می‌کند ( هر چند به دست آوردن این عدد هم سخت نیست )
و آمار آخر اینکه کاربران در روز 2 میلیارد و ششصد میلیون دقیقه را در این سایت می‌گذرانند. شما چطور؟

یک فتحی در فیس بوک

برخی منابع: آمارهای گوگل در وبلاگ گوگل – ویکیپدیا – mathewingram. آمارهای ویکیپدیا در صفحه درباره ویکیپدیا. آمارهای یوتیوب در وبلاگ گوگل – ویکیپدیا و mediatedcultures.net . آمارهای توییتر در گیگا توییت و تک کرانچ. آمارهای فیسبوک . به علاوه یک سری مشاهدات جانبی

مرتبط: سال 2008، سالی پرشکوه برای وردپرس

این پست به تمام دوستان وردپرس.کامی تقدیم می‌شود که در سال 2008 از کنارش رفتم ( به وردپرس بر روی فضای شخصی آمده‌ام و من را فراموش کردند کلا :))) دیگر کسی من را به wordpress.com ی بودن نمی‌شناسد؟

رسم خوبی که به بین سرویسهای مختلف وجود دارد این است که در آخر سال گزارشی از روند یک ساله کار خود ارائه می‌کنند. مسلما یکی از محبوب ترین این سرویس ها هم سرویس فوق العاده محبوب وبلاگنویسی وردپرس.کام است که خود من هم با آن این وبلاگ را شروع کرده ام.

وردپرسی ها امسال هم آماری از نحوه عملکرد یک ساله خود ارائه داده‌اند که از رشدی خیره کننده سخن می گوید. یک نگاه به عملکرد وردپرس.کام ( سرویس مجانی وردپرس ) نشان می‌دهد که امسال با خریدن دو شرکت معظم پول ددی و اینتنس دبیت قصد ارائه بهترین خدمات را به کاربرانش دارد.

پول ددی را این روزها به عنوان بزرگترین شرکت ارائه دهنده فرم‌های نظرسنجی می‌شناسیم و اینتنس دبیت هم یکی از غولهای اینترنتی است که به سرویس های وبلاگنویسی امکانات فوق العاده ای به خصوص در مورد بخش کامنتینگ وبلاگ‌ها ارائه می‌کند.

• تغییراتی برای بهترین بودن

امسال وردپرس.کام آنقدر زیاد بود که قابل ارائه در یک پست نیست اما از میان آنها به شاخص ترین آنها می‌شود اشاره کرد. وردپرس.کام امسال قابلیت اضافه کردن پست و ویدیو را به محصولات خودش اضافه کرد. حتما می‌دانید که وبلاگهای وردپرس.کامی یک فضای بسیار زیاد هم برای ذخیره فایل‌هایشان دارند.

قابلیت اسنپ شات ( که در آن با نگه داشتن ماوس بر روی عکس یک نمایی از منبع عکس برای شما نمایش داده می‌شود ) هم به صورت پیشفرض به این سرویس اضافه شد.

تغییر دیگر اضافه کردن امکانات سرویس گراواتر بود به این صورت که شما اگر در جایی کامنت بگذارید ( مثلا در هر وبلاگ وردپرسی ) عکس انتخابی شما هم در کنار کامنت شما نمایش داده خواهد شد.

در سال 2008 امکانی هم اضافه شد که شما با استفاده از آن می‌توانستید فاوآیکون ( آیکن کوچکی که کنار وبلاگ نمایش داده می‌شود ) را هم تنظیم کنید!

امکان استیکی پست که برای وبلاگهای وردپرسی که بر روی هاست شخصی میزبانی می شدند با پلاگین میسر بود یکی دیگر از امکاناتی بود که برای وردپرس.کامی ها ( وبلاگ وردپرسی ها بر روی سرویس رایگان وردپرس ) میسر شد.

همانطوری که اشاره شد تیم وردپرس یک خرید عالی انجام داد و پول ددی را خرید و به خاطر همین همه وبلاگهای وردپرس دات کامی ها می‌توانند از امکانات فوق العاده زیاد پول ددی برای قرار دادن نظرسنجی در وبلاگشان استفاده کنند.

قابلیت توربو هم قابلیت مهم دیگری بود که به شما اجازه می داد در سال 2008 از امکان تلفیق وبلاگتان با غولی به نام گوگل گیرز بهره ببرید و از سرعت فوق العاده وبلاگتان لذت ببرید.

امکانات زیاد دیگری هم اضافه شد که فکر کنم از حوصله شما خارج باشد پس صحبت درباره آنها به بعد موکولشان می‌کنیم :)

• هکرهای ناکام

در ماه فوریه و اکتبر دوبار سرویس وردپرس.کام مورد حمله هکرها و حملات DOS آنها قرار گرفت و جالب اینجا بود که در هر دو بار سرورهای پشتیبان فوق العاده قوی و تیم امنیتی خارق العاده وردپرس.کام شدیدا به مقابله به هکرها پرداختند تا این سرویس کمترین میزان از کار افتادگی را داشته باشد. جالب اینجا بود که بسیاری از وبلاگنویسان وردپرسی حتی متوجه این حملات و از کارافتادگی ها نشدند. شخصا تنها زمانی که متوجه مشکل شدم که از ساعت 9 تا 11 آمارگیر وبلاگم کار نمیکرد و این در حالی بود که خود وبلاگ بدون مشکل فعالیت میکرد :)

• اپلیکیشن های جهانی

وردپرس برای امسال یک سری اپلیکیشن ارائه کرد که در سرتاسر جهان با استقبال شایانی روبرو شد. از میان آنها می‌توان به اپلیکیشن آی فون اشاره کرد که طبیعتا برای ما که در ایران هستیم زیاد کاربرد نداشت.

اما در این میان یکی از اپلیکیشن‌ها برای ما زیادی کاربرد پیدا کرد!!! تیم وردپرس برای امسال یک بخش موبایل طراحی کرد که از این آدرس برای کاربران موبایلی در دسترس است. اما ایرانی ها که با مشکل وردپرس به سایت‌های خاصی روبرو هستند از این بخش برای ورود بسیار سهل به داشبرد وردپرس دات کامشان استفاده می کردند! این گونه بود که مشکل ورود به این سرویس که برای سرویسی چون بلاگر ( وبلاگهایی که آخر آدرس آنها بلاگ اسپات دارد از این سرویس استفاده می کنند ) کاملا حل شد :)

• آمار سالیانه وردپرسی

اما برای شما که از وردپرس.کام ممکن است استفاده نکنید اطلاعات بالا شاید جذاب نباشد. برای همین وردپرس اطلاعات ریز یک سال خود را ارائه کرد. مسلما شما هم بعد از اطلاعات از آنها و این ارقام از این همه رشد وردپرس حیرت زده خواهید شد!

در سالی که گذشت وردپرس.کام موفق شد 3,761,296 عضو جدید به خود جذب کند! این در حالی است 2,906,086 وبلاگ جدید فقط و فقط در سال 2008 در این سرویس ایجاد شد که رقمی به واقع حیرت انگیز است.

اگر از فایلها و آمارش سوال کرده باشید باید عرض کنم تقریبا سی و شش میلیون فایل جدید بر روی این سرویس آپلود شد که این فایلها 13.5 ترابایت ترافیک بر روی این سرویس ایجاد کرد!! در ثانی کلا برای محتواهای روی این سرویس 161.1 ترابایت، ترانسفر اطلاعات روی این سرویس انجام شد.

این حجم ترافیک داده نیاز به سرورهای چندین میلیارد تومانی دارد که کاربران وردپرس.کام یک ریال هم برای آنها پرداخت نکرده اند و اگر هم پولی داده باشند به خاطر امکانات خاصی بوده است که از وردپرس.کام گرفته است نه برای این حجم بالای فضا.

برای اینکه بفهمید 161.1 ترابایت چقدر زیاد است عرض می کنم که شخصا فکر نمی کنم اگر حجم ترافیک رد و بدل شده بین کل سرویس دهنده های وبلاگ در وبلاگستان فارسی به علاوه وبلاگهای میزبانی شده در هاستهای شخصی را جمع کنیم به 100 ترابایت برسد :)‌

اما از این اطلاعات جالب تر تعداد بازدیدی ست که از وبلاگهای سرویس وردپرس.کام انجام شده است که تقریبا برابر 9 میلیارد و 400 میلیون بازدید است!! اگر این رقم را در کنار 6 میلیارد و 400 میلیون بازدیدی که در کنار بازدید وردپرس.اورگی ها  ( وردپرس روی هاست شخصی ) بگذاریم به عدد 15 میلیارد و هشتصد و هفتاد میلیون و ششصد و یازده هزار می رسیم که بیش از حد تصور است. البته این رقم برای سرویس فوق العاده محبوبی چون وردپرس شاید عجیب نباشد!

فکر می‌کنم به اندازه کافی در این اعداد غرق شده باشید! اعداد و ارقامی که چیزی جز رشد فوق العاده و محبوبیت رشک برانگیز سرویس قدرتمندی وردپرس را ارائه نمی‌کند.

به همین خاطر است که مدتهاست به کسانی که قصد راه‌اندازی وبلاگ دارند گزینه جز wordpress.com را پیشنهاد نمی‌کنم. سرویسی که خودم مدتهاست که در انجمن آن برای حل مشکلات کاربران در خدمتشان هستم.

اگر وبلاگی بر روی سرویس وردپرس.کام ندارید همین امروز هم می‌توانید ایجاد کنید و خیالتان راحت باشد که کسانی هستند که در صورت بروز هر مشکلی به یاری شما بشتابند. در وردپرس.کام سوال کنید تا پاسخ بگیرید :)

ثبت نام و ایجاد یک وبلاگ در wordpress.com

نمونه بارز همین کامنتهای سوالی است که در پای مطالب می بینیم. از آن گذشته بعضی از کامنت ها نیاز به بحث و پاسخ گویی دارند. جواب ندادن به آنها بعضا باعث می شود که خواننده شما فکر کند برای او ارزش قائل نشده اید.

نکته اینجاست که وقتی شما پاسخ شخص مقابلتان را می دهید هم، پاسخ ها فقط در وبلاگ شما نمایش داده می شود و شخص کامنت گذار متوجه پاسخ شما نمی شود!! راه حل اما ساده است!

مدتی است اکثر وبلاگنویسانی که بر روی هاست شخصی از وردپرس استفاده می کنند از من می پرسند که چگونه پاسخ ایمیل ها را می دهم؟ وقتی آنها می بینند که کامنتشان با یک ایمیل پاسخ داده می شود بسیار خوشحال خواهند بود.

راه حل این مشکل افزونه wordpress thread comment است. توجه داشته باشید که من اکثر افزونه های کامنت گذاری موجود را امتحان کرده ام و بعد از آزمون و خطاهای زیاد این افزونه را پیشنهاد می کنم. این افزونه کاملا هم فارسی است و طریقه استفاده از آن بسیار ساده است.

نکته مهم: این افزونه فقط برای کاربران وردپرس بر روی هاست شخصی کاربرد دارد. این یکی از دلایل عمده مهاجرت من از wordpress.com بود.

این افزونه به شما اجازه می دهد که قابلیت پاسخ دهی تو در تو ( بحث ) را به بخش کامنتهای وبلاگتان اضافه کنید. این افزونه همچنین به شما این قابلیت را می دهد اگر به کامنتی پاسخ دادید کامنت برای گیرنده ارسال شود.

با هم این افزونه را نصب می کنیم.

1. آن را از اینجا دانلود می کنیم.
2. بسته افزونه را باز می کنیم (unzip ).
3. پوشه wordpress-thread-comment را به wp-thread-comment تغییر می دهیم. آن را در پوشه پلاگین هایمان آپلود می کنیم ( مانند همه افزونه های دیگر )
4. آن را اکتیو کرده و از صفحه
   http://Yourblog.com/wp-admin/options-general.php?page=wp-thread-comment/wp-thread-comment.php
   در وبلاگمان آن را تنظیم می کنیم.

وبلاگنویس متعهدی باشید. با وردپرس ممکن است :)

پی نوشت: این مطلب تقدیم می شود به سارا رهای عزیز نویسنده وبلاگ آوای موج، شاعره وبلاگستان که سوال فرموده بودند و حامد صفای عزیز نویسنده شاهوار که اذیت کردن های شبانه مرا تحمل کردند :)

امروز متوجه جریاناتی شدم در باب سرعت وردپرس و مقایسه آن با دیگر سرویس دهنده های وبلاگی رایج.

وقتی من که توی وردپرسی بودنم فکر نمی کنم شکی وجود داشته باشد ( وردپرس دو آتشه منظور است ) می بینم که وردپرس سیستم فوق العاده سریعی نیست چرا باید به آمار و ارقام رجوع کنم؟

حقیقت این است که به نظر من همان بلاگفا هم از وردپرس در بعضی مواقع سریعتر است. مشاهدات شخصی من می گوید:

• در بخش خود وبلاگ

وبلاگهای وردپرس.کام ( سرویس رایگان ) از سرعتی فوق العاده برخودارند. حتی صفحات استاتیک مووبل تایپ هم در صورت ساده طراحی شدن یارای رقابت ندارند. اگر وردپرس دات کام را به خاطر شرایط خاص و مدیریت شدن بر روی سرویس های اعجاب برانگیز وردپرس از بحث کنار بگذاریم سرعت بقیه حدودا در یک سطح است. هر چند اینجا مسئله طراحی قالب خیلی مهم می شود اما اگر همه از قالبی در یک سطح بهره ببرند می شود از کمی اختلاف چشم پوشی کرد.

• در بخش مدیریت

در این بخش به نظر من مسلما اکثر سرویسهای وطنی سرعتی بالاتر دارند. در این زمینه مثال خوب بلاگفا و بلاگ اسکای است من شخصا از سرعتشان خیلی راضی هستم. اما در رده های آخر بلاگر و وردپرس قرار می گیرند.

به وضوح برای من بخش مدیریت وردپرس از تمام سیستمها کندتر بالا می آید. وردپرس دات کام وضع بهتری دارد و کمی بدتر از آن بخش مدیریت همین وبلاگ است که رسما افتضاح است :)

حالا چرا این نظر را بیان کردم؟ برای این که بگویم شرط موفقیت یک سرویس در دادن اطلاعات غلط به کاربر نیست. بعضی حرف ها را نمی شود همه جا گفت اما آقایان گناهکار و مانی منجمی می دانند که اگر مهاجرت بی رویه به وردپرس زیاد بشود شاید هیچ کس اندازه من به دردسر نیافتد. { خواهشا این بحث را ادامه ندهید }

چرا باید به کاربر بگوییم وردپرس سرعترین سیستم است و کاربر ببیند و توی ذوقش بخورد؟

نظر شخصی من را می خواهید بدانید؟

اگر به هوای سرعت به وردپرس می آیید دست نگه دارید. سرعتش آن قدر کم نیست که منصرفتان کند اما آن چنان سرعت طوفانی ( در حد گوگل.کام!!! ) هم ندارد. این بیشتر در بخش مدیریت است اما باز هم درست انتخاب کنید. اگر حاضرید برای ورود به بخش مدیریت چند ثانیه بیشتر معطل شوید اما از امکانات بیشتر استفاده ببرید بسم الله. شاید هم این چند ثانیه کمی بیشتر هم طول کشید. فقط جایی بروید که راحت تر هستید. این از همه مهمتر است.برای تست توصیه می کنم به آخر مطلب توجه کنید که راه تست را بیان کردم!

دیگر الان به هیچی نیاز ندارم. مشاهدات یک کاربر از همه چیز مهم تر است حتی از آمارها. این طور نیست؟ دلیل موفقیت وردپرس تا الان در صداقت بوده است.

وردپرس.کام بعضی سرویسهایش را غیر رایگان کرد و گفت برای تامین منابع بعضی از این امکانات را غیررایگان کردیم. هیچ کس هم انتقادی نکرد چون بالاخره مفت و مجانی که نمی شود یک سرویس با این کیفیت راه اندازی کرد.

اگر می خواهیم وردپرس فارسی پیشرفت کند، حتی اگر با تمام وجودمان این را می خواهیم بهترین راه صداقت است. ایرانی ها صداقت را احساس می کنند و به جایی می روند که صداقت هست. بهتر است معایب وردپرس هر چند ناچیز باشد را به عنوان مزایا معرفی نکنیم!

اگر می خواهید سرعت وردپرس را با وبلاگ خودتان مقایسه کنید پیشنهاد می کنم یک وبلاگ در وردپرس.کام بسازید و تست کنید. خرجی هم که ندارد ( اگر خواستید من یک وبلاگ در وردپرس دات کام در اختیار شما قرار می دهم که تست کنید. خوب است؟ ) آن وقت بهتر تصمیم می گیرید که کدام سرویس سریعتر است.این بهتر است از هر آمار و هر پیشنهادی :)

پی نوشت: این پست بر اساس نظر شخصی من بود و به هیچ عنوان قابل استناد نیست. اگر تجربیات شخصی شما چیزی غیر از این است خوشحال می شوم بفرمائید.

پی نوشت2: من در زمانی که در وردپرس.کام بودم فید وبلاگم خیلی زود در گوگل ریدر به روز می شد. الان که در این وبلاگ هستم به محض پست شدن در گوگل ریدر قابل مشاهده است. شاید به جبران آن روزهاست. خواستیم بگوییم و کمی پز بدهیم دلمان خوش باشد :)

+ از نظر آماری به نظرم این پست بررسی خوبی کرده است بر سرعت سرویسها. بالاخره شاید بخواهید بدانید همه از نظر سرعت مانند شما فکر می کنند یا نه؟!

در این زمان دوستانی شروع به تحریک دیگر وبلاگنویسان برای برخورد همه جانبه با سیستم بلاگفا نمودند که این اقدام راه های گفتگوی بین وبلاگنویسان را بست و عملا جوی به وجود آورد که همه بی محابا بر علیرضا شیرازی، مدیر سرویس بلاگفا ، تاختند و باعث تیره شدن روابط بین افراد رده بالای دو سرویس وردپرس فارسی و بلاگفا شدند.

در این زمینه گناهکار در سمت نویسنده سرویس ارائه شده از سوی وردپرس فارسی گفت:

متاسفانه توی این جریان باز هم شاهد بودیم که عده‌ای با تندروی و منحرف کردن موضوع و بدون این‌که با بنده (به‌عنوان یکی از اعضای تیم برنامه‌نویسی وردپرس فارسی) صحبتی کنن شروع به نظریه‌پردازی و تحلیل مسئله از دید خودشون کردن که باعث شد یک جَو غیرمنطقی علیه بلاگفا راه‌اندازی بشه که خود من کاملن باهاش مخالفم.

لازمه بر این نکته تاکید کنم که ما دشمن بلاگفا نیستیم و علی‌رغم اون‌چه برخی افراد ممکنه القاء کرده باشن، خودمون را دوست و همکار بچه‌های تیم بلاگفا و همین‌طور ده‌ها هزار کاربر بلاگفا می‌دونیم.

از این رو در صدد هستم که با ارائه یک سری تحلیل ها به واکاوی قضیه پرداخته و در این راه از چیزی استفاده کنم که دوست یا دوستان دیگر از آن تعمدا یا سهوا غفلت کرده بودند.

در این نوشته ها تنها به نظرات شخصی اکتفا نکرده و از طریق مکاتبات قصد بازتاب نظرات دو تیم وردپرس فارسی و بلاگفا را در یک قالب منسجم دارم. در این تحلیل ها استفاده می بریم از نظرات:

• جادی عزیز که به عنوان یکی از طرفداران آزادی کاربران نیازی به معرفی ندارند.
• علیرضای عزیز که به عنوان مدیر بلاگفا خوب این چند وقته اخیر مورد بی مهری قرار گرفته اند و انگار تنها کسی که نظراتشان نباید در تحلیل ها شنیده می شد ایشان بود و این نوشتار قصد دارد در یک وبلاگ وردپرسی نظرات ایشان را هم در کنار نظر دیگران بازتاب دهد.
• یکی از اعضای تیم وردپرس فارسی که هنوز صد در صد قطعی نشده است چه کسی است.

• و شما دوستان عزیز. شما دوستان عزیز نیز می توانید با ارائه تحلیل های شخصی خود و یا مطرح کردن سوالاتی به بهبود بحث کمک کنید. اگر شما سوالی داشتید می توانید در کامنتهای همین مطلب بفرمائید یا اگر نیاز به بحث داشت می توانید از طریق فرم تماس بفرمائید. طبیعی است که این وبلاگ هم متعلق به شماست و هدف از این دعوت به همکاری ایجاد یک فضای تعاملی است که دوست عزیزمان مانی منجمی نیز تلویحا از آن استقبال کردند.

امید است بتوانیم این قضیه را با کمک به کاربران بلاگفا برای داشتن وبلاگی بهتر به پایان ببریم. با توجه به دوستانی که برای مشارکت در بحث ها اعلام آمادگی فرمودند.

پی نوشت: برای شروع بحث یک سری از یادداشت های عزیزان را به عنوان نوشته پایه استفاده می کنیم ( به عنوان نظرات مهم ). خواهش می کنم برای پیگیری بحث حتما نوشته های زیر را مطالعه کنید. نوشته های دیگر دوستان هم در صورت ارتباط به صورت علامت مثبت در پایان نوشته های پایه لینک داده شده است تا از نظر دیگر دوستان هم مطلع گردید.

حل مشکل ( … ) خروجی گرفتن از بلاگفا
رفتار حرفه ای و احترام به حقوق و منافع سایتها
رفتار حرفه‌ای٬ پاسخ‌گویی و مذاکره
گفت‌وگو با علیرضا شیرازی درباره انتقال محتوای بلاگفا به وردپرس
مرا سودی از ضرر بلاگفا نیست – پس از جوالدوز به بلاگفا: یک سوزن به وردپرس
بلاگفا، فراموش نشوی
بلاگفا و دیگر هیچ
بلاگفا در برابر فلیکر/فیس بوک

و نوشته های دیگر …

+، +،+،+،+،+،+،+،+،+،+ ، +
+، +،+،+،+،+،+،+،+،+،+،+،+،+

هر چند شاید این شروع نباشد اما یک نقطه عطف هست. دیگر از اینجا من به صورت مستمرتر از گذشته در خدمت شما هستم. یاد و خاطره 1Fathi.wordpress.com که باعث شروع رابطه ما بود را همیشه با خودم خواهم داشت و سعی می کنم از الان 1Fathi.com را که با نیروی wordpress.org مدیریت می شود همیشه سرپا نگه دارم چرا که از این طریق می توانم همیشه از شما بیاموزم.

اما شاید هم یک شروع باشد. شروع یک دوره وبلاگنویسی مستقل که مسلما خیلی ساده خواهد بود وقتی که وبلاگنویس کوچک این وبلاگ از نعمت وجود شما برخوردار باشد.

از سه وبلاگنویس بزرگ، جادی نویسنده وبلاگ کیبورد آزاد ،کامیار ندیمی نویسنده وبلاگ وبرگر و مرتضی الوانی نویسنده وبلاگ الوان وب که با وجود اینکه هر سه در وجه پرمشغله بودن از دیگری پیشی می گیرند هیچگاه از کمک به من دریغ نداشتند یک دنیا ممنونم.

البته این سه دیگر نیازی به معرفی ندارند. جادی عزیز که در دنیای آفلاین و آنلاین کاملا من را پشتیبانی می کند، کامیار دوست داشتنی که در معرفت دست من را از پشت بسته! و آقا مرتضی که در وبلاگشان را که مرجع خوبی برای رفع مشکلات حتی استادان بود را چند وقتی هست به روز نمی کند اما انگار به جایش در رفع مشکلات شاگردانی چون من تمام تلاشش را می کند.

متاسفانه این وبلاگ یک خورده مشکل قالب دارد که باید ببخشایید. این قالب یک دفتر تمرین هم برای من شده است که کمی کار کنم و به مرور سعی در بهبودش دارم.

از هر سه ممنونم. و از شما هم ممنونم که در این روز عزیز باز هم در کنار من هستید تا یادم نرود به خاطر چه کسانی دارم وبلاگ می نویسم. اینجا واقعا با شما لذت بخش است. ممنونم.

پی نوشت: ببخشید که این چند وقته بدون اینکه اطلاع بدهم در چه فکری هستم وبلاگ را به روز نکردم. یک خورده سعی کردم در سکوت به این یکی وبلاگ بیام وگرنه به قول دوستی من به شما معتادم و بدون شما لذتی از وب نمی برم.

پی نوشت2: از تمام عزیزانی که لطف دارند و به وبلاگ 1Fathi.wordpress.com لینک داده اند خواهش می کنم برای رضای دل گوگل هم که شده است این لینک را به http://1Fathi.com تغییر بدهند. اگر ممکن است بعد از تغییر لینک بفرمائید تا من هم لینک شما را به لینک های دوستان اضافه کنم. به دوستانی هم که قول داده بودم که لینک بدهم خواهش می کنم بفرمایند.

پی نوشت3: خواهش می کنم به خاطر تاخیر در پاسخ دادن به کامنتها من را ببخشایند. متاسفانه برای همان پست تولد من نزدیک به 100 کامنت تائید نشده دیگر هم هست که به مرور پاسخ خواهم داد. برای همان 55 کامنتی هم که تائید شد کلی وقت صرف شد. در هر حال ببخشید.

پی نوشت: از این که این روز عزیز مناسبتی شد برای شروع این وبلاگ خوشحالم. عید بر همه شما مبارک. منظورم بیشتر البته عناضر ذکور بود :)